Amrop-event: ‘Wise decision-making in the boardroom’

De moderne bestuurder heeft het allesbehalve makkelijk. Bedrijven worden niet louter afgerekend op economisch resultaat, ook duurzaamheid, ethische en sociale dilemma’s spelen tegenwoordig een rol. Hoe nemen wise leaders beslissingen? Die vraag stond centraal tijdens het lustrum-event van Amrop dat 17 mei plaatsvond in de Oude Kruitfabriek in Muiden. Vier sprekers deelden hun - soms pijnlijk verkregen - inzichten.

Executive search-bedrijf Amrop bestaat dit jaar 40 jaar en vierde dat in Nederland met een stevig inhoudelijk programma. Zo’n 150 relaties discussieerden mee over de vraag hoe ‘wise decision-making in de boardroom’ in elkaar steekt.

Weloverwogen besluitvorming laat nog te wensen over, blijkt uit onderzoek van Amrop waarin 360 CEO’s wereldwijd zijn ondervraagd. Zo reflecteert slechts 10 procent van de leiders op eerder opgedane ervaringen. Hoewel 85 procent van de ondervraagde CEO’s vindt dat bedrijven op het hoogste morele niveau moeten functioneren, neemt driekwart van hen vaak beslissingen die indruisen tegen hun ethische principes.

Tell it like it is

Er is een disbalans tussen wat leiders doen en wat zij eigenlijk zouden willen. ‘Dat komt deels door ons economisch systeem. waarin groei, financiële cijfers en shareholders nog altijd bepalend zijn’, concludeerde spreker Merel van Vroonhoven, bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ‘Maar maakt het niet minder kwalijk.’ Dat was ook de heersende opvatting van de zaal.

AFM-bestuursvoorzitter Merel van Vroonhoven: ‘Als je leert van elkaars fouten en kwetsbaarheden deelt, groei je als organisatie’

Van Vroonhoven legde een verband tussen wise decision-making en fouten durven maken. ’Omarm imperfectie’, was haar boodschap. Toen in 2015 bleek dat de AFM had gefaald als toezichthouder bij het rentederivatendossier, was dat een pijnlijk moment. ‘Hoe moeilijk dat ook was, kozen we er als AFM-bestuur voor om een externe partij uit te laten zoeken waar het was misgegaan. We waren volledig transparant over de conclusies. Tell it like it is.’ Volgens de AFM-bestuurder deed het afbreuk aan de reputatie, maar kwam het de integriteit van de organisatie ten goede. Van Vroonhoven pleit voor een bedrijfscultuur waarin fouten niet keihard worden afgestraft. ‘Organisaties waar dat de norm is, creëren een angstcultuur. Als je leert van elkaars fouten en kwetsbaarheden deelt, groei je als organisatie.

Dilemma-workshops

Ook het Nederlandse Rode Kruis werd geconfronteerd met enkele pijnlijke voorvallen. Zo kwam vorig jaar aan het licht dat de hulporganisatie tijdens de Tweede Wereldoorlog niet klaar stond voor de meest kwetsbare groepen. Hulpverleners hadden na de bevrijding geen voedselpakketten uitgedeeld in de jodenkampen. ‘Onvergeeflijk natuurlijk’, aldus directeur Gijs de Vries ‘Als bestuur vroegen we ons af hoe we daar alsnog van konden leren.’ Het idee voor een dilemma-workshop ontstond. ‘Daarin zijn de gebeurtenissen van toen vertaald naar actuele kwesties, zoals: wat doe je als een vrijwilliger zich negatief uitspreekt over Syrische vluchtelingen? Alle vrijwilligers doorlopen deze workshop. Zo proberen we medewerkers een moreel kompas mee te geven.’

Collectief leiderschap

Het is een misverstand dat wise decision-making tegenwoordig uitsluitend in de bestuurskamer plaatsvindt. ‘Organisaties zijn minder hiërarchisch en kiezen vaker voor collectief leiderschap’, zei David Plink, CEO van Top Employers Institute. Zijn bedrijf beoordeelt middelgrote tot grote werkgevers op wat zij medewerkers bieden om zich optimaal te ontwikkelen. ‘Medewerkers hebben hun professionele ontwikkeling tegenwoordig zelf in de hand. Bij veel grote organisaties hebben medewerkers vrij toegang tot leiderschapsprogramma’s.’

Plink constateert dat de veel grote bedrijven bezig zijn om de impact van leiderschapsprogramma’s te kwantificeren. ’Zij proberen verworven competenties te koppelen aan cijfers over omzet, winstontwikkeling of prestaties binnen een team. Het ontwikkelen van methodieken is echter lastig omdat er veel factoren meespelen.’

Big data als houvast

Dat streven is slechts een kwestie van tijd. Vroeg of laat zullen big data allesbepalend worden voor toekomstige beslissingen. ‘‘We kunnen veel meer meten dan we tot dusver doen. We zullen daar ook creatiever in worden’, stelde Marelle van Beerschoten van Digital Shapers. Haar bedrijf adviseert organisaties over de mogelijkheden van digitalisering. Haar boodschap was ook dat data bestuurders houvast zal bieden bij lastige ethische kwesties’,

Spartaanse marathon

Managing Partner van Amrop Nederland, Eelco van Eijck concludeerde dat leiderschap hard werken is. ‘Bestuurders moeten niet alleen cognitief en commercieel vaardig zijn, ook moeten ze kunnen omgaan met ethische vraagstukken en sociale of ecologische uitdagingen. Bedrijven worden tegenwoordig niet louter beoordeeld op harde cijfers, steeds vaker ook op morele waarden.’ Van Eijck vergeleek het moderne leiderschap met een Spartaanse marathon. ‘Het betekent permanent werken aan je mentale, emotionele en fysieke gesteldheid.’

Van Eijck vertaalde de inzichten van de sprekers in enkele praktische wenken. Zoals de boodschap van Merel van Vroonhoven (AFM): Wees bewust van imperfectie en wees transparant over zaken die misgaan, hoe moeilijk dat soms ook is. Anders komt de integriteit van je organisatie in de knel. ’Die les verdient een plekje boven uw bureau’, aldus Van Eijck. Over het inzicht van David Plink (Top Employers) dat leiderschap bij alle medewerkers in de organisatie ligt, zei hij: ‘Zorg dat je mensen dat ook zo gaan beleven. Maak ze verantwoordelijk voor hun eigen handelen.’ De Amrop-managing partner opperde dat elke organisatie een dilemma-workshop zou moeten introduceren naar voorbeeld van het Nederlandse Rode Kruis. ‘We kampen allemaal met ethische dilemma’s.’ Daarbij zullen big data uiteindelijk uitkomst bieden, maakte Marelle van Beerschoten (Digital Shapers) duidelijk. Ook ethische kwesties kunnen we volgens haar straks kwantificeren.

Normen en waarden van thuis

Terug naar de vraag: wat is wise decision-making? ‘Uiteindelijk is het eenvoudig’, concludeerde Van Eijck. ‘Het draait allemaal om de normen en waarden die je vanuit huis hebt meegekregen. In onze interviews met kandidaten voor een executive-functie is het een standaardvraag: vertel eens over je opvoeding en je familie. Hoe mensen over hun ouders spreken en hoe zij zich hebben ontwikkeld zegt iets over hoe ze zich later als leider zullen gedragen.’

Bekijk hier alle foto's

Lees ook het artikel van Amrop Partner Bob de Groot over de presentatie van AFM-bestuursvoorzitter Merel van Vroonhoven over 'Maak fouten bespreekbaar en durf kwetsbaarheden te delen’.

Of lees Trends in Leiderschapsontwikkeling  dat David Plink, CEO van Top Employers Institute, presenteerde tijdens dit event.

Ook werd er gediscussieerd over ‘wise decision-making in de boardroom’.